Reportazh

34

Nga Nada Dosti

Anna Stamou, njihet ndryshe si muslimania e parë që kandidoi në zgjedhjet e BE-së si përfaqësuese e Greqisë.
Ajo ka mbaruar Menaxhim Biznesi dhe drejton së bashku me bashkëshortin e saj shoqatën “Muslim Association”, si dhe një parti politike në Greqi. Anna ka lindur në një familje ortodokse, dhe më pas ka zgjedhur t’i rikthehet Islamit.
Gjatë bisedës sonë na tregon për sfidat e femrave muslimane në Greqi ku vështirësia më e madhe qëndron në faktin e pamundësisë për të gjetur punë për shkak të mbulesës. Ndërsa përsa i përket komunitetit tonë musliman në përgjithësi, por veçanërisht grave muslimane, tregon se vështirësitë që ne hasim në integrimin tonë në shoqëri apo në arritjen e rezultateve konkrete dhe suksesit është pikërisht mungesa e bashkëpunimit mes nesh dhe mungesa e përkrahjes ndaj njëra- tjetrës.
Ndërsa biseda jonë vijon…

Çfarë ju shtyu apo ju frymëzoi të merreni me politikë?
“Ajo që më nxiti të përfshihem në jetën politike ishte dëshira ime për të bërë diçka për muslimanët në Greqi, që ata të kenë të drejta të përbashkëta më bashkëqytetarët e tjerë. Jam e vendosur që të përmirësoj gjendjen e muslimanëve për t’u njohur dhe për të rritur ndërgjegjësimin e qeverisë ndaj të drejtave të tyre” shprehet ajo.
“Kauza që kam për zemër është çështja e xhamisë së Athinës. Edhe pse Athina është një nga djepet e qytetërimi më të lashtë në botë, ende në të nuk gjendet një xhami, vendadhurimi për një ndër fetë më të praktikuara në botë.
Muslimanët përbëjnë gati 1.3 % të popullsisë në Greqi. Ndërkohë, Athina është ndër kryeqytetet e vetme europiane ende pa një xhami dhe kjo është në krye të përparësive tona” thotë ajo.

Xhamia e vetme në kryeqytetin grek duhej të kishte mbaruar, mirëpo punimet vazhdojnë të shtyhen herë pas here.
Kur e pyesim se ç’u bë me xhaminë e famshme për të cilën flitet prej dekadash, ajo tregon me gisht drejt tim biri katërvjeçar, duke thënë: “Punimet kanë nisur para se ai të lindte dhe kur fëmijët e tij të bëhen sa është ky aktualisht ndoshta- e përsëris prap- ndoshta edhe mund të shpresojmë se atëherë do të inagurohet më në fund xhamia e vetme e Athinës.”


“Qeveria vazhdon të nxjerrë arsye pas arsyesh për të justifikuar mos inagurimin të shumëpritur në prill të vitit 2017. Me të përfunduar kjo xhami do të shënojë dhe ngritjen e minares së parë në Greqi që pas largimit të osmanëve të fundit, në vitit 1833.”
Anna Stamou, e cila është një politikane dhe aktiviste për të drejtat e muslimanëve, shprehet se me ndërtimin e xhamisë më në fund do t’i rikthehet dinjiteti i muslimanëve në këtë vend. “Kur bëhet fjalë për të praktikuar fenë tënde; nëse je musliman të duhet të falesh nëpër garazhe e bodrume e nëse je i krishter, mund të shkosh të falesh në një kishë të bukur”shprehet ajo.

Anna, çfarë lidhje ke me muslimanët shqiptarë dhe çfarë mendimi ke për to?

“Përsa i përket muslimanëve shqiptarë në Greqi, janë një komunitet i vogël dhe i dobët edhe pse përbëjnë komunitetin më të madh të muslimanëve krahasuar me komunitet e tjera të ardhur nga Azia apo nga rajoni i MENA-së. Shqiptarët erdhën në Greqi pas hapjes së kufijve në vitit 1992. Gjatë asaj periudhe nuk kishin ndërtuar ndonjë identitet fetar dhe konsideroheshin si ateist për shkak se vinin nga një regjim komunist. Muslimanët e ardhur nga Shqipëria për aryse kurbeti nuk e ruajnë fort identitetin e tyre prej shqiptarësh dhe prej muslimanësh. Nga ana tjetër grekët janë të tmerrshëm kur bëhet fjalë për identitet fetar, edhe nëse në disa raste nuk janë praktikues të fesë ortodokse. Kështu ndjen nevojën për t’i pagëzuar shqiptarët duke i kthyer ata, sipas tyre, drejt “rrugës së drejtë”. Ka pasur pagëzime dhe konvertime me masë drejt fesë dhe mënyrës së jetës greke. Shumica e tyre, siç e dimë tashmë, në përpjekje për t’u integruar janë asimiluar me vendasit, disa duke ndërruar emrat, disa duke u pagëzuar e të tjerë thjesht duke fshehur identitetin e tyre prej muslimanësh. Meqenëse ishin rritur në komunizëm dhe nuk kishin shumë informacion rreth fesë islame, ata filluan ta mësojnë atë nga arabët e Greqisë. Filluan të vinin në xhamitë tona (nënkupto dhoma faljesh e faltore të sajuara) por jo haptazi. Edhe pse janë më qindra mijëra muslimanë shqiptarë, ata ende nuk arritur të krijojnë një komunitet të vërtetë. Ndoshta sepse ata që vërtetë praktikojnë janë shumë të rrallë dhe e fshehin si fakt dhe frekuentojnë më shumë faltoret e arabëve. Ndërsa vetë liderët partiak apo përfaqësuesit e shqiptarëve në politik e fshehin identitetin e tyre fetar, sepse duan të tregohen më grekë se grekët, për të mos thënë: “më katolik se papa.”


Shumica e shqiptarëve nga Shqipëria konsumojnë mish derri dhe alkool përkundër shqiptarëve të tjerë të trevave që edhe nëse nuk e praktikojnë Islamin e lidhin konsumin e tyre me identitetin e tyre fetar, pra: ‘Unë nuk ha mish derri dhe nuk pi alkool sepse jam musliman/e’.
Megjithatë marrëdhënia jonë është e mirë dhe mundohemi të përkrahim sidomos në fushën e arsimit dhe përpiqemi të përforcojmë ndërgjegjësimin ndaj identitetit të tyre islam, por me sa duket kemi një rrugë të gjatë përpara në këtë aspekt. Është për të ardhur keq kur takoj muslimane shqiptare, të cilat prej islamit mund të mos kenë ruajtur asgjë, përveç emrit të tyre apo në më të mirin e rasteve edhe festimin e Bajrameve. Studentët nëpër auditore të ndryshme, jo vetëm që e fshehin përkatësinë e tyre fetare, por në disa raste ndihen të detyruar nga kushtet dhe rrethanat, mbi të gjitha prej presionit nga forcat fashiste, komuniste dhe nacionaliste, ta mohojnë atë, përkundër emigrantëve të tjerë që vijnë nga vende muslimane.
Nga ana tjetër, shqiptarët njihen si përparimtarë dhe punëtorë ndaj dhe kam besim se shumë shpejt kanë për t’i përfaqësuar vlerat e tyre dhe do të rikthehen në gjurmët e prindërve të tyre para komunizmit kur Islami praktikohej nga shumica.
Bota islame në përgjithësi është përfshirë nga një valë propagande dhe ndikimi të frymës ateiste e cila po prek mbi të gjitha të rinjtë. Mjafton të shikojmë statistikat që tregojnë për përkatësinë dhe bindjet e tyre fetare, kjo për arsye të politikave të ndryshme anti-islame dhe anti-fetare në përgjithësi, për arsye të rritjes së islamofobisë, prej frikës për mos të rënë në radikalizëm etj. Kjo është arsyeja përse unë dhe partia ime jemi fokusuar më së shumti tek të rinjtë.”

Dhe me të vërtetë, për gjatë gjithë mbrëmjeve të kampit ku patëm mundësi të takohemi me Annën, pranë saj mund të shihje një numër të madh të rinjsh, përkatësisht nxënës gjimnazi dhe studentë, të cilët e ndiqnin me vëmendje dhe plot entuziazëm.

Më pas, ajo vazhdon dhe na tregon për lidhjen e saj me muslimanët e Shqipërisë, trevave dhe diasporës:
“Përsa i përket muslimanëve në Republikën e Shqipërisë, trevave shqiptare dhe diasporë, i shoh goxha të vendosur dhe të përkushtuar. Identiteti i tyre fetar mbizotëron ndaj të gjithave, janë krenarë që janë muslimanë dhe kanë një komunitet me të konsoliduar. Vërtet që sfidat janë të ndryshme dhe çdo musliman në cilindo cep të botës po përballet me sfidat e veta, e megjithatë i shoh si musliman shembull për muslimanët e tjerë emigrant në Greqi dhe Itali, madje do thoja ndër muslimanët më të mirë të Ballkanit.”

Revista “Familja”, Maj 2018

505

Nga Oriola Sula

Është vërtetë e mahnitshme, se çfarë njeriu arrin të bëjë përmes artit. Muzika, piktura apo skulptura nuk janë të vetmet prirje që mund të konsiderohen art i mirëfilltë. Ka shumë degëzime, përmes të cilave njeriu shpreh talentin e tij artistik. Mes tyre është edhe qëndisja, një nga traditat më të vjetra të shqiptarëve, e ruajtur brez pas brezi. Qëndisja është një art shumë i bukur dhe shumë elegant, që kërkon saktësi dhe durim të madh, sepse kujdeset për çdo detaj, deri në perfeksion. Shumica e vajzave shqiptare i nisnin punimet artizanale, si qëndisja, puna me grep apo me mbushje, që në moshë të vogël. Në çdo trevë të Shqipërisë, dikur nënat i mësonin vajzat të qëndisnin, si një zanat plot shije dhe finesë, që preferohej ta kishte çdo vajzë në prag martese. Madje ato ishin të afta të përgatisnin me duart e tyre edhe pajën e martesës, ndoshta duke konkurruar edhe me shoqet e tyre.  

36

Nga Oriola Sula

Në vendin tonë numërohen mbi 165 mijë persona me aftësi të kufizuara nga të cilët 1340 janë të gjymtuar. Një prej tyre është edhe Izet Onuzi i cili ka humbur të 4 gjymtyrët në një aksident të rëndë hekurudhor, e megjithatë shpresa për të vazhduar jetën, i dha atij kurajon që brenda 4 muajve pas aksidentit, të ngrihej në këmbë me anë të protezave.

Ai është baba i dy fëmijëve dhe është diplomuar në Fakultetin e Shkencave Sociale në degën Psikologji. Askush nuk do ta besonte se ky njeri, me kaq shumë energji dhe dëshirë për jetën, prej mëse 20 vitesh jeton pa duar dhe pa këmbë. E megjithatë, ai bën një jetë aktive duke plotësuar të gjitha nevojat personale.

50

Për vite me rradhë më ka munduar fakti se si është festuar festa e Bajramit para viteve `90 në një kohë ku feja dhe besimi ishin të ndaluar nga regjimi i kohës. Nën dëshminë e zonjës Heroina  Saraçi, vajzës së piktorit të Popullit, Sadik Kaceli i cili është edhe autor i stemës së Republikës dhe një nga themeluesit e Galerisë së Arteve, na bëhet më e qartë sakrifica dhe mundi i asaj periudhe.

Ka qenë kohë shumë e vështirë. Për fat të keq feja u ndalua, por besimi në Zot tek njerëzit ishte gjithmonë në shpirt. Besimi ishte gjë e madhe dhe shumë shpejt shpërndahej fjala “shiko, fillon Ramazani”. Ishte shumë e bukur. Megjithëse kur fillova të agjëroj isha në moshën 23 vjeçare dhe duhet të ruhesha edhe nga shoqet në punë, që të mos merrej vesh që agjëroja. Ishim 2-3 shoqe që bisedonim dhe ishte e vështirë që edhe të mos dukeshe edhe që atë ndjenjë aq të bukur ta mbaja brenda vetes dhe ta transmetoja tek ato shoqe që e dija që më dëgjonin dhe ishin të interesuara të dinin që po vinte muaji Ramazan ose po vinte Bajrami. Me thënë të drejtën të gjithë myslimanët, si ato që nuk agjëronin edhe ato që agjeronin (të cilët ishin të pakët në numër), një ëmbëlsirë për atë ditë e përgatisnin.

Uronim me shumë dashuri njëra-tjetrën me urimet më të bukura. Ishte e vështirë, pasi gjatë kohës që agjëronim p.sh kur çoheshim në syfyr natën vendosnim batanije tek dritaret sepse komshiu afër mund të na spiunonte (pse u ndez kjo dritë natën) dhe ishte shumë problem. Ajo periudhë ishte e mbushur me stres por njëkohësisht, për besimtarët ishte një kohë e mbushur me dashuri. Myslimanët mezi i prisnin këto festa edhe pse regjimi i kohës nuk lejonte që të festoheshin, tregon ajo duke na e zgjeruar edhe më shumë panoramën e asaj kohe të vështirë. Ishte e vështirë në çdo aspekt të agjëroje e të mbaje të gjallë besimin. Po si mund të ishe “I pastër” agjërimi kur koleget e punës nuk duhet ta merrnin vesh apo komshijt gjithashtu! Vërtetë e vështirë dhe e bukur njëkohësisht.

E punësuar në artistiken Migjeni, në sektorin e qeramikës artistike, në pikturë, Heroina tregoi se ka pasur një shoqe besimtare myslimane, e cila kishte një punë të lodhshme pasi mbante format dhe ngrinte pesha të rënda. Ndërkohë, një kolege tjeter e cila shikonte ngarkesën e punës së saj i thoshte të mos agjëronte, pasi puna e lodhte tepër. Mirëpo ajo i jepte një përgjigje të prerë duke i thënë se puna e saj nuk ishte aspak pengesë për të dhe se ajo ndjehej pendë e lehtë. Këto ndjesi dhe këtë dashuri që kishin në zemra, mundoheshin ta transmetonim tek familjarët e tyre, tek fëmijët. Familja kishte peshën e vetë të madhe e të bukur, aty bëheshin përgatitjet edhe pse heshturazi e fshehurazi. Zonja Heroina kujton se: “Njëherë mbaj mend që më erdhën njerëz në kohën e iftarit dhe u struka aty në cep të aneksit duke ngrënë atë pilafin e ftohtë. Nuk kishte asnjë lloj kufiri karshi asaj kënaqësie që merrnim në ramazan apo në bajram. Të gjithë përpiqeshim të jepnim sa më shumë dashuri ndaj njëri-tjetrit. Edhe pse nuk kishte shumë ushqime, në tavolinë nuk mungonte asgjë. Këto ishin përpjekjet tona”

Të jetuarit në periudha të caktuara, përtej veëhtirësive e sakrificës na bën të mësojmë edhe traditën e të festuarit të Bajrami në atë periudhë. Zonja Heroina tregon se në vogëli, në periudhën që lejohej feja, janë marrë emocionet e natyrshme dhe të dhëna me shumë dashuri. “Mbaj mend që në festën e Bajramit, kur zgjohesha në mëngjes unë bashkë me motrën time kishim një palë rrobe të reja duke filluar nga fjongoja, fustani, trikoja, çorapet dhe sandalet. Pastaj bashkë me vëllezerit e mi shkonim në bulevard, ku ishin edhe pajtonat dhe bënim xhiro me to. Me tej vizitonim dajat, hallat, xhajat, tezet dhe të gjithë na prisnin jashtëzakonisht bukur dhe për ne fëmijët ishte gëzim i veçantë sepse kudo që shkonim na jepnin lekë. E njëjta gjë ndodhte edhe në familjen tonë.” E rritur në një familje besimtarësh ajo tregon se i ati i saj ditën e Bajramit, në mëngjes shkonte në xhami dhe kur kthehej atëherë çelej dreka e bajramit, në tryezën e së cilës, edhe pse me shumë mangësi, kishte gjithçka. Kur vinte Bajrami i madh (Kurban Bajrami) ditën e tretë dhe të katërt ishte dita e vajzave të cilat bashkë me bashkëshortët mblidheshin tek familja e tyre dhe dreka u hante me njëzet vetë. “Më kujtohet mamaja ime e cila thoshte: shikoni ndonjë njeri që është në hall apo në nevojë dhe merreni sepse festa e Bajramit duhet të shoqërohet me sa më shumë njerëz, me sa më shumë dashuri, prandaj në drekën e bajramit ne kishim edhe njerëz të jashtëm. Ndërsa në ditët e sotme, liria ka bërë atë që çdo besimtar mysliman tani të jetë shumë më mirë, por e rëndësishme është të përhapet islami në mënyrën më të qartë, më të bukur, tamam ashtu siç është, që sa më shumë të shtohen rradhët e besimtarëve, thekson zonja Heroina. Në kohët e sotme janë humbur disi lidhjet farefisnore, rrallë bëhen vizitat tek halla apo tek daja. Sot, mjaftohemi me një telefonatë për të uruar njerëzit, por kjo është shumë e thatë dhe shpesh herë na largon nga njerëzit e fisit etj. “Nuk është thjesht çështja të falesh, të agjirosh por të afrosh rreth vetes sa më shumë njerëz dhe t`i kthesh ato në rrugën e besimit dhe unë dua ta injektoj atë sa më natyrshëm tek njerëzit që më rrethojnë.”- shpreh dëshirën e saj znj. Heroina

E nderuar znj. Saraçi siç edhe vetë na treguat, familja juaj ka qenë ndër të paktat familje besimtare që i kanë rezistuar diktaturës së kohës së komunizmit dhe vazhdon edhe sot e kësaj dite të jetë e tillë. Lusim Allahun që të fitoni kënaqësinë e tij dhe të shtohet numëri i besimtarëve mysliman sa më shumë.

Ju falënderoj përzemërsisht që ishit pjesë e kësaj bisede të këndëshme dhe e këtij takimi, si rezultat i të cilit u zbardhën disa nga momentet e jetës tuaj dhe na pasqyruat detaje të një periudhe disi të errët të vendit tonë.

Korrik-gusht, 2014

49

Shoqata Kulturore “Gruaja” ndër vite  ka bërë përpjekje që nëpërmjet aktiviteteve të saj t’i vijë në ndihmë  familjes shqiptare.

Ajo ka ndihmuar dhe vazhdon të ndihmojë jetimët dhe familjet në nevojë, u ka ndenjur pranë nënave të  fëmijëve jetimë duke realizuar aktivitete të ndryshme për to. Madje shoqata ka dhënë kontributin e saj edhe në zhvillimin e seminareve të ndryshme për kujdesin shëndetësor të femrës.

Shoqëria shqiptare nuk është shumë e edukuar në fushën e mjekësisë, ndaj pjesa më e madhe e qytetarëve të saj  nuk e vlerësojnë shumë shëndetin.

Çdo njërit prej nesh në jetën e përditshme i ka rastisur të dëgjojë për gra që diagnostikohen nga kanceri i gjirit dhe në çdo 3 minuta  në të gjithë botën gratë dëgjojnë fjalët “ ju keni kancer”!

Parandalimi i çdo sëmundjeje dhe veçanërisht kancerit të gjirit, është sfida me të cilën përballet shëndetësia në mbarë botën.

Shoqata nëpërjet realzimit të këtij projekti ka dashur t’i vijë në ndihmë  nënave. Ato nëna burrnesha të cilat i rrisin fëmijët e tyre me forcën e zemrës dhe të shpirti, janë gra të cilave u ka rënë mbi supe një përgjegjsi e madhe…për mirërritjen, edukimin dhe ushqimin e fëmijëve të tyre …të vetme.

Edhe pse janë të sëmura e kanë të pamundur të shkojnë tek mjeku përshkak të pamundësisë financiare.

Ideja e këtij projekti u iniciua nga kërkesat e shumta që i janë drejtuar shoqatës sonë përgjatë këtij viti nga shumë nëna, të cilat kanë pasur shqetësime shëndetsore që lidhen pikërisht me këtë ekzaminim.

Ky projket u realizua në bashkpunim me “German Hospital”, me seli në Tiranë.

Që në ditën e parë të vënies në zbatim të këtij projekti  puna shkoi mbarë, gratë priteshin nga stafi mjeksor dhe stafi shoqatës pranë ambjenteve të këtij spitali.

Në sytë e tyre shihje frikë, emocion dhe ankth. Tek bisedonim me to gjatë kohës së pritjes në koridoret e sipatilit kuptonim përse ishin të friksuara. Burim i frikës ishte pikërisht të mos bërit kurrë më parë të këtij ekzaminimi. Disa prej tyre mendonin se nëse duhej t’i nënshtroheshe një ekzaminimi të tillë duhet të ishe vërtet e sëmurë, ndërkohë që është krejt e kundërta. Ekzaminimi, bërja e mamografisë është një mënyrë evidentimi dhe parandalimi.

Gjatë kohës së pritjes në ambjentin spitalor, në një moment, na drithërohet zemra.

Shohim N.A  të dalë nga dhoma e ekzaminimit me lotë në sy dhe me buzën që i dridhej.

I afrohem pranë, i shtërngoj dorën dhe nisem ta pyes por…lotët e saj, dëshpërimi që lexohej në atë fytyrë ma japin përgjigjen e pyetjes sime.

Heshtja pllakosi koridoret e spitalit…heshtje…

Kaluan pak çaste dhe pranë nesh u afruan edhe gratë e tjera që prisnin t’i nënshtroheshin ekzaminimit. Asnjë fjalë, vetëm lot dhe trishtim.

Me ngashërim e mjera nënë filloi të na rrëfente se diçka serioze ishte konstatuar nga mjektë.

Qante hallemadhja se mbi shpatullat e saj kishin rënë prej kohësh shumë vuajtje, sëmundje. Kishte një vajzë të vogël pa i mbushur të 14-tat,  për të rritur e ndërkohë ajo ishte në një moshë relativisht të madhe.

Qante e nënë shkreta se ditë më të vështira do vinin për të e për të voglën e saj.

Qante nëna e mjerë se i friksohej ndarjes nga bija, filizit të vogël e cila kishte nevojë për të, për të shtrejntën nënë.

Me një psherëtimë të thellë shpirti dhe me hapa të heshtur nëna u ul në karrige…dhe shikimin e përhumbi diku…

Gjatë kësaj kohe ne u interesuam tek doktorët dhe u informuam se gruaja kishte probleme me gjirin, probleme të cilat duhet të ishin nën  kontrollin e mjekut çdo 6-muaj. Ashtu të trishtuara vazhduam me ritmin e ekzaminimeve.

Gratë të tjera rezultuan me probleme, ato do t’i nënështrohen një trajtimi më të specializuar mjeksor në vazhdimsi.

Të zbulosh sëmundjen e kancerit në gji për një femër është një traumë e vërtetë. Nëse kapet në një fazë shumë të vonuar e shton akoma më shumë  gradën e sëmundjes.

Kanceri i gjirit nuk flet, vret!

Kanceri i gjirit nuk don t’ja dijë, ndaj ne duhet të kujdesemi që të mos arrijmë deri në këtë pikë. Ne, nuk mund të bëjmë asgjë në faza të rënduara të kësaj semundje. Shoqata Kulturore “Gruaja” u përpoq, të jepte  kontributin saj për t’i ardhur në ndihmë këtyre grave me qëllim parandalimin dhe shpëtimin e një jete…shmangia e lotëve në sytë e fëmijëve…dhe të ëmblës nënë.

Mars-prill, 2014

Marketing

Vitrina e librit

28
Së fundmi vërehet një rikthim në traditat e hershme të vjershërimit dhe një nga këto botime është ai i autorit Roald Hysa me titullin...